Ψυχραιμία και Αυτοέλεγχος: Κλειδί για τη σωματική και ψυχική μας υγεία (άρθρο των ψυχολόγων Βάνιας Αντωνάκη και Στέλλας Βαγενά της Εταιρίας Κοινωνικής Ψυχιατρικής Π. Σακελλαρόπουλος / Δομή Φωκίδας)

Ψυχραιμία και Αυτοέλεγχος: Κλειδί για τη σωματική και ψυχική μας υγεία

Η κρίση είναι μια κατάσταση αποσταθεροποίησης η οποία αποδιοργανώνει το άτομο, καθώς το φέρνει αντιμέτωπο με δυσχέρειες και κινδύνους. Πρόκειται για μια εξαιρετικά δύσκολη συνθήκη η οποία χρήζει άμεσης παρέμβασης, προκειμένου να διατηρηθεί η συναισθηματική ισορροπία του ατόμου. Τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα μιας κρίσης είναι η έκπληξη για το γεγονός, η διακοπή της ρουτίνας, η κλιμάκωση των γεγονότων που συνοδεύεται με αίσθηση απώλειας του ελέγχου, η αυξημένη ζήτηση και ανάγκη για πληροφόρηση, καθώς επίσης και το μεγάλο πλήθος εικασιών για το γεγονός.

Η περίοδος που διανύουμε, λοιπόν, λόγω της αυξημένης εξάπλωσης του κορωνοϊού, χαρακτηρίζεται από τα παραπάνω γνωρίσματα δημιουργώντας στα άτομα έντονα συναισθήματα αβεβαιότητας, ανασφάλειας και φόβου. Άνθρωποι που κυκλοφορούν με μάσκες στο δρόμο, κλειστά σχολεία, αναστατωμένοι γονείς, καταιγισμός πληροφοριών από τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης. Όλα αυτά μπορεί να προκαλέσουν μια κατάσταση πανικού, η οποία θα έχει ως συνέπεια μια αίσθηση ανεπάρκειας αντιμετώπισής της. Ως αποτέλεσμα, κάποιοι άνθρωποι μπορεί να αισθανθούν ότι δεν μπορούν να κάνουν τίποτα για την κατάσταση αυτή. Κυριεύονται, κατ’ αυτόν τον τρόπο, από έντονο άγχος και συναισθήματα αβοηθησίας. Η εσωτερική αυτή ένταση κορυφώνεται συνδεόμενη με τη διαρκή κλιμάκωση των αλλαγών τόσο σε ατομικό όσο και σε κοινωνικό επίπεδο. Η σχετικά μειωμένη γνώση για τον συγκεκριμένο ιό δυσχεραίνει ακόμη περισσότερο την προσαρμοστικότητα του ατόμου στις καινούργιες αυτές συνθήκες, καθιστώντας το άτομο άκαμπτο και «μουδιασμένο» μπροστά στο φόβο του αγνώστου. Η αβεβαιότητα, λοιπόν, αυτή και το επακόλουθο άγχος μπορούν να οδηγήσουν σε ακραίες, σπασμωδικές αντιδράσεις, σε απειλή της κοινωνικής συνοχής, αλλά και στην επιβάρυνση των ψυχικά ευάλωτων ατόμων.

Από την άλλη πλευρά, στους στρεσογόνους αυτούς παράγοντες συγκαταλέγεται και η χρονική διάρκεια της καραντίνας για όσους έχουν νοσήσει ή έχουν παρουσιάσει κοινά συμπτώματα με την ομάδα στην οποία ανήκουν τα άτομα που ήδη νοσούν. Για τα άτομα αυτά το ψυχολογικό φορτίο είναι βαρύ, παρ’ ότι γνωρίζουν ότι δεν ευθύνονται οι ίδιοι γι’ αυτό που καλούνται να αντιμετωπίσουν. Επιπροσθέτως, η ψυχική τους υγεία μπορεί να επιβαρυνθεί ακόμη περισσότερο από την κοινωνική απομόνωση, η οποία επιβάλλεται ως μέτρο πρόληψης. Αυτό έχει ως απόρροια την διασπορά προκαταλήψεων στην κοινότητα και τον στιγματισμό των συγκεκριμένων ατόμων, οι οποίοι διαχωρίζονται από το υπόλοιπο κοινωνικό σύνολο. Έτσι, ο φόβος αρχίζει να συνδέεται περισσότερο με τα άτομα και λιγότερο με την ίδια τη νόσο, γεγονός που αποπροσανατολίζει την κοινότητα και δεν την βοηθά να εστιάσει στα μέτρα πρόληψης που θα μπορούσαν να συμβάλλουν στη μειωμένη μετάδοση της νόσου αυτής.

Συνεπώς, η άγνοια και ο πανικός μπορεί να επιφέρουν σημαντικότερες συνέπειες από τον ίδιο τον ιό. Ένας τρόπος για να αντιμετωπιστούν επιτυχώς τέτοιου είδους αρνητικές αντιδράσεις είναι η ενημέρωση από αξιόπιστες πηγές πληροφόρησης, όπως ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ), ο Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ), καθώς επίσης και από ειδικούς επιστήμονες, όπως οι λοιμωξιολόγοι και οι επιδημιολόγοι. Είναι χρέος όλων μας να στηρίξουμε όχι μόνο τα άτομα που νοσούν, αλλά και εκείνους που καταβάλλονται από το συναίσθημα του πανικού, το οποίο συχνά θολώνει την κρίση των ανθρώπων και τους οδηγεί σε βιαστικές και μη λειτουργικές αποφάσεις.

Επίσης, μια επιπλέον παράμετρο που πρέπει να λάβουμε υπόψη, είναι η ενδυνάμωση του εαυτού μας και του βιολογικού οργανισμού μας, για να αντιμετωπίζουμε τέτοιες καταστάσεις. Ας αξιοποιήσουμε αυτή τη νέα πραγματικότητα ως αφορμή για να προσφέρουμε στον εαυτό μας επαρκή ύπνο, καλή διατροφή, καλό συναισθηματικό κλίμα με θέματα ενδιαφέροντος πέραν όσων αφορούν στην επιδημία, μοιράζοντάς τα με τους οικείους μας!

Η Εταιρία Κοινωνικής Ψυχιατρικής Π. Σακελλαρόπουλος, ούσα σε ετοιμότητα για την αντιμετώπιση των κρίσεων και των επακόλουθων ψυχολογικών επιπτώσεων που προκαλούνται από αυτές, συνεχίζει να είναι παρούσα προκειμένου να υποστηρίξει τη διαχείριση τους και να βοηθήσει στον ψυχολογικό και συναισθηματικό θωρακισμό των ατόμων απέναντι σε τέτοιες δύσκολες και δυσάρεστες για όλους καταστάσεις.

Βάνια Αντωνάκη – Στέλλα Βαγενά
ψυχολόγοι της Εταιρίας Κοινωνικής Ψυχιατρικής Π. Σακελλαρόπουλος / Δομή Φωκίδας